Category Archives: Αρθρογραφία

Εξεταστική: η Αριάδνη κόβει τον μίτο;

του Γιώργου Παπούλια 

Αν μπορεί κανείς να ανιχνεύσει ένα θετικό ή έστω «ευκαιριακό» στοιχείο μέσα σε όλη αυτή τη σκληρή δοκιμασία που περνά η χώρα μας τα τελευταία χρόνια είναι η δυνατότητα που της δίνεται, μέσα στα ασφυκτικά αλλά και… διαπιστωτικά πλαίσια της μεγάλης κοινωνικής και ανθρωπιστικής κρίσης, να ερευνήσει εμπεριστατωμένα και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά όλες εκείνες τις αιτίες, νοοτροπίες και πρακτικές που μας οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση.

Αιτίες οι οποίες έχουν βαθύτατες χρονικές και πολιτικές ρίζες, όχι μόνο στον τρόπο διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών από την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ και εντεύθεν, αλλά και σε ένα συνολικότερο επίπεδο άσκησης της κυβερνητικής πολιτικής μέσα από τη μεταχείριση της μακροχρόνιας και εύκολης πρόσβασης της χώρας στο δανεικό χρήμα των διεθνών αγορών. Χρήματα τα οποία δεν επενδύθηκαν -όσο θα έπρεπε- σε δημόσιες και ιδιωτικές υποδομές που θα βελτίωναν τις δυνατότητες της χώρας, θα αύξαναν επαρκώς την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, θα ισχυροποιούσαν ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος που θα αποτελούσε σοβαρό μηχανισμό αναδιανομής πλούτου, κοινωνικής κινητικότητας και δίχτυ κοινωνικής δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας, ακόμη και μπροστά στις προκλήσεις μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης.

Το πελατειακό κράτος, η ωμή και χυδαία σε πολλές περιπτώσεις διασύνδεση οικονομικών συμφερόντων και πολιτικής, μιας ευέλικτης ολιγαρχίας που κινούνταν με άνεση ανάμεσα σε τραπεζικό σύστημα, κρατικές προμήθειες και έλεγχο των ΜΜΕ, ο συνεχής και διαχρονικός υπολογισμός του πολιτικού κόστους προκειμένου να μη θιχτούν τα κακώς κείμενα (Ασφαλιστικό, ΔΕΚΟ κ.λπ.), σε συνδυασμό με τις τεράστιες ανεπάρκειες ενός κομματικά βαλλόμενου και κατευθυνόμενου κρατικού μηχανισμού, έγιναν μια τεράστια «μαύρη τρύπα» που απορρόφησε το μεγαλύτερο μέρος του φτηνού και εύκολου χρήματος που έφερε η ένταξη της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

Αν συμφωνήσουμε πως όλα τα παραπάνω και ακόμη περισσότερο η διαχρονική αδυναμία αντιμετώπισής τους είναι τα βασικότερα συστατικά πρόκλησης της διανυόμενης οικονομικής κρίσης αλλά και του ανεπανόρθωτου πλήγματος που επέφεραν τόσο στην αξιοπιστία του πολιτεύματος όσο και στην αποτελεσματικότητα του παραγωγικού μοντέλου, τότε εύκολα θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως σίγουρα δεν γεννήθηκαν ούτε ξεκίνησαν να υπάρχουν από τη στιγμή υπογραφής των μνημονίων, των δανειακών συμβάσεων και των προγραμμάτων διάσωσης.

Δεδομένης λοιπόν της πρόσφατης λαϊκής ετυμηγορίας του Ιανουαρίου αλλά και της υψηλής δημοφιλίας που συνεχίζει να απολαμβάνει το κυβερνών κόμμα, ακόμη κι αν οι αποφάσεις του δεν συνδέονται τόσο άμεσα με τα προεκλογικά συνθήματα και τις υποσχέσεις του, γίνεται φανερό πως η εντολή των πολιτών έχει να κάνει με μια βαθύτερη αντίληψη συνολικά για το πολιτικό και κομματικό σύστημα που προκάλεσε την οικονομική κρίση και όχι μόνο για το χρονικό διάστημα που διαχειρίστηκε τα πρώτα χρόνια αντιμετώπισής της.

Εάν σε αυτό το συμπέρασμα προστεθεί και το καθολικό αίτημα -πλην προφανώς όσων ευνοήθηκαν και ευνοούνται ακόμα από τις πρότερες παθογένειες- για πάταξη και ανατροπή όλων εκείνων των αιτιών που οδήγησαν σε αυτόν τον στρεβλό, άνισο και διεφθαρμένο τρόπο λειτουργίας κράτους και οικονομίας, τότε «ο μίτος της Αριάδνης» που οδηγεί εκτός του σημερινού σκοτεινού λαβύρινθου δεν πρέπει σε καμία περίπτωση -ακόμη και στο πλαίσιο του ηθικού και συμβολικού του σκέλους- να κοπεί χρονολογικά στο έτος διαπίστωσης του προβλήματος, αλλά πρέπει να εξεταστεί εξονυχιστικά όλο εκείνο το διάστημα που το πρόβλημα καλλιεργήθηκε και γιγαντώθηκε.

Μια εμπεριστατωμένη και σε βάθος συζήτηση, με τις δυνατότητες έρευνας και ελέγχου που δίνει μια εξεταστική επιτροπή, για όλο το χρονικό διάστημα κατά το οποίο πορεύεται η χώρα μέσα στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση, θα απέδιδε περισσότερο σαφή και χρήσιμα συμπεράσματα τόσο για παραδειγματισμό και αποφυγή αντίστοιχων καταστάσεων όσο και για τη «θεσμική θωράκιση» που θα επουλώσει τις πληγές.

Σε διαφορετική κατεύθυνση, αφενός θα έχει χαθεί μια μεγάλη ευκαιρία, αφετέρου η αθέτηση της λαϊκής εντολής, σε όφελος βραχυπρόθεσμου πολιτικού οφέλους και στιγμιαίων κομματικών ελιγμών, μπορεί να οδηγήσει σε μακροπρόθεσμα οδυνηρά αποτελέσματα.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών

Πηγή: http://www.efsyn.gr/arthro/exetastiki-i-ariadni-kovei-ton-mito

Advertisements

Θέμα γοήτρου

Το σημερινό μου άρθρο στην SmartPost για τις αγροτικές κινητοποιήσεις και την αντιπαράθεση αγροτών-κυβέρνησης

Στο σημείο που έχει φτάσει αυτή τη στιγμή, η αντιπαράθεση κυβέρνησης – αγροτικών μπλόκων, ζητείται λύση «άνυδρη» και «ανέξοδη», αφού από την αρχή φαινόταν ότι θα είναι «αναίμακτη».

Μια επαγγελματική και κοινωνική ομάδα από την περιφέρεια, παραδοσιακά διαμαρτυρόμενη αλλά και παραδοσιακά αποδεχόμενη υποσχέσεις και μεγάλα λόγια –κυρίως προεκλογικά- θέλει να αποχωρήσει από τις κινητοποιήσεις, είτε κερδίζοντας ένα χαρτζιλίκι «για την τιμή των όπλων» ή έστω βρίσκοντας μια καλή αφορμή, για να μη φανεί ότι «κιότεψε»… Αφού εισέπραξε βεβαία τις ανάλογες διαβεβαιώσεις ότι το ταμείο είναι περισσότερο κι από …μείον και αφού βλέπει πλέον τα οργισμένα μάτια των συμπολιτών της, να θέτουν όρια στην ετήσια φιέστα των μπλόκων και να τους γνέφουν (φιλικά προς το παρόν)… «ωραία περάσαμε και φέτος, άντε σιγά σιγά να ανοίξουν και οι δρόμοι…»

Μια «φρέσκια» κυβέρνηση από την άλλη, με το προφίλ της «αδικημένης και άμοιρης κόρης» που παρέλαβε ένα «διαλυμένο σπιτικό» [βλ. κράτος], δεν θέλει –και δεν μπορεί σαφώς- να δώσει, αλλά αισθανόμενη ακόμα τύψεις για τις ανέξοδες προεκλογικές υποσχέσεις της, δέχεται και ανέχεται τα πάντα(ακόμη και το χωριάτη στο κρεβάτι), βαφτίζοντάς τα και «διαβούλευση», προκειμένου μα εξαγνίσει το «λεφτά υπάρχουν» αλλά και τα «ψίχουλα» των περασμένων ετών…

Βεβαίως, ανάμεσά τους υπάρχουν αλήθειες, οι οποίες παρά τα φαινόμενα, έχουν γίνει κοινά αποδεκτές. Η κυβέρνηση αποδέχεται την συνεχή συρρίκνωση του αγροτικού εισοδήματος καθώς και την ασφυξία που προκαλούν οι πιστωτές σε ένα ιδιόμορφο επάγγελμα, το οποίο εξαρτάται όσο κανένα άλλο από αστάθμητους παράγοντες, όπως οι καιρικές συνθήκες… Από την πλευρά τους όμως και οι κινητοποιημένοι αγρότες, αντιλαμβάνονται πως πέρα από τις δύο-τρεις προεκλογικές κορώνες που αμόλησε προεκλογικά ως αντιπολίτευση η τωρινή κυβέρνηση, τους αντιπαραθέτει ένα σχέδιο συνολικής αναπροσαρμογής του επαγγέλματός τους και δείχνει διαθέσιμη (τουλάχιστον στα λόγια) να προχωρήσει σε όσες θεσμικές αλλαγές χρειαστούν για να επιτευχθεί… όπως επίσης δικαιούται κι ένα εύλογο χρονικό διάστημα για να εφαρμόσει όσα ευαγγελίζεται.

Όλα τα παραπάνω συντείνουν στην πιθανότητα εκτόνωσης της όλης αντιπαράθεσης, έστω και προσωρινά. Βρισκόμενοι λοιπόν και οι δύο κάτω από την ίδια ομπρέλα, ψάχνουν να βρουν τον τρόπο να επιστρέψουν στα υπόστεγά τους, χωρίς να βραχούν και κυρίως χωρίς να …λασπωθούν

Η κρίση …στον καθρέφτη

Το σημερινό μου (πρώτο) άρθρο στην νέα ενημερωτική προσπάθεια του διαδικτύου «SmartPost», με τίτλο «Η κρίση …στον καθρέφτη»

Στην πορεία για την αντιμετώπιση της «κρίσης», ας πούμε ότι μειώνονται τα εισοδήματα. Χαμηλώνουν οι μισθοί, μικραίνουν οι συντάξεις, φτωχαίνουν από ρευστότητα περαιτέρω, τα μικρά και μεσαία κοινωνικά στρώματα. Μια αγορά λοιπόν «στεγνή», μια κοινωνία «κουρελιασμένη» και στέκεσαι σαν κράτος μπροστά από τους δανειστές σου και τους λες: «Πήρα τα «σκληρά μέτρα» που μου ζητήσατε, σκότωσα την αγορά και δεν κινείται «σάλιο», δανείστε με τώρα να πάμε παρακάτω…»

Δεν θέλει κάποιες ιδιαίτερες οικονομικές και κοινωνιολογικές γνώσεις για να καταλάβει κανείς, πως δεν γίνεται οικονομική πολιτική με λογικές πιέσεων των χρηματαγορών ή απαιτήσεων των διεθνών οίκων αξιολόγησης ή με τη γενική αλήθεια των «σκληρών μέτρων», την οποία προσπαθούν να επιβάλλουν τα διεθνή και εγχώρια ΜΜΕ…

Και αυτός ακριβώς είναι ο ρόλος της πολιτικής. Να σταθεί με οραματική ψυχραιμία και συγκυριακό ρεαλισμό, απέναντι στην κρίση, συνυπολογίζοντας το σύνολο της αποτελεσματικότητας αλλά και των συνεπειών των όποιων αποφάσεων. Να προσπαθήσει να εξυγιάνει και να θωρακίσει, τόσο κατ΄ εικόνα όσο και κατ’ ουσία την ελληνική οικονομία, χωρίς να επιβάλλει άκαιρες συνέπειες στην πλατιά κοινωνική βάση, οι οποίες θα επιτείνουν ακόμη περισσότερο, παρά θα περιορίσουν το πρόβλημα.

Γιατί δεν μπορεί να είναι λύση οι μειώσεις των μισθών και η συρρίκνωση των εισοδημάτων, σε μια αγορά που διψά για ρευστότητα. Χωρίς πρώτα να έχουν γίνει προσπάθειες για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (το βασικότερο μειονέκτημα της ελληνικής οικονομίας) με κινήσεις όπως το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, βελτίωση των συνθηκών επιχειρηματικότητας και δημιουργία κανόνων ανταγωνισμού και παραγωγικότητας στο «ακριβό» και «σπάταλο» ελληνικό δημόσιο.

Δεν μπορούν να ζητούνται τα «σκληρά μέτρα», όταν δεν έχουν εξασφαλιστεί ακόμα, τρεις μήνες μετά τις εκλογές, οι μόνοι σίγουροι και δεδομένοι –σχεδόν άκοποι- πόροι του ΕΣΠΑ, οι οποίοι θα ενισχύσουν και θα τονώσουν σε βάθος τόσο τους δείκτες ρευστότητας όσο και ανάπτυξης, γιατί καθυστερεί η τοποθέτηση Γενικού Γραμματέα διαχείρισής τους, στο αρμόδιο υπουργείο. Μεγάλη τομή το opengov και οι ανοικτές διαδικασίες, αλλά σε περίοδο κρίσης, τα αποτελέσματα έρχονται από τις αποφασιστικές πολιτικές, ενώ οι δημιουργικές καινοτομίες, εφαρμόζονται καλύτερα, μάλλον σε περιόδους «νηνεμίας».

Η μέχρι τώρα σθεναρή αντίσταση της κυβέρνησης στις σειρήνες της διεθνούς κερδοσκοπίας και των πιέσεων καθώς και η πρόσφατη παρουσίαση και στήριξη, του προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης από τον υπουργό Οικονομικών, το οποίο δείχνει να χαίρει της αποδοχής ή έστω ανοχής –ως ένα βαθμό- τόσο από πλευράς κοινωνικών όσο και αναπτυξιακών φορέων, δείχνει το δρόμο της ανόρθωσης με ορθολογικά κριτήρια και αποφυγή κοινωνικών αιφνιδιασμών και ανισοκατανομής των βαρών. Αρκεί να προχωρήσει η εφαρμογή του, αταλάντευτα, συνοδευμένη από τις απαραίτητες και ζωογόνες για την οικονομία μεταρρυθμίσεις και όχι από επιβαλλόμενες –αμφιβόλου προθέσεως και αποτελεσματικότητας- λύσεις. Όσοι δε, επιδιώκουν τις δεύτερες -μετά μανίας-, μιλώντας για την «κρίση», ας ρίξουν πρώτα μια ματιά στον καθρέφτη τους…