Category Archives: Οικονομία

Τα εφήμερα spreads και το βάθος του προβλήματος

Η χώρα μας χτύπησε και επισήμως πλέον την πόρτα της σύνθετης οικονομικής στήριξης, την οποία συμφώνησαν ηγέτες και υπηρεσιακοί παράγοντες της Ε.Ε. Οι αγορές δεν επέδειξαν την προσδοκόμενη «ανοχή» στο άκουσμα της συγκεκριμένης συμφωνίας στήριξης, συνεχίζοντας να αντιμετωπίζουν την ελληνική οικονομία με καχυποψία, με αποτέλεσμα να «σπρωχθεί» η κυβέρνηση στην συμφωνημένη λύση, η οποία είναι αρκετά πιθανό να προκαλέσει αναμόρφωση του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης και να οδηγήσει σε νέα οικονομικά μέτρα, κυρίως περιορισμού των δημοσίων δαπανών, με οποιοδήποτε τρόπο και κόστος.
Εκ των πραγμάτων όμως, όσα χρήματα και να δώσει η ΕΚΤ και το ΔΝΤ και όσο κι αν περιοριστούν οι «ορέξεις» των κερδοσκόπων, το βασικό πρόβλημα θα παραμένει: ένα πολυέξοδο, αντιπαραγωγικό και αργόσυρτο πελατειακό κράτος, το οποίο αιμοραγεί χωρίς να μπορεί καν να αναπνεύσει, αφού πολλές φορές «πνίγει» το ίδιο, το οξυγόνο των παραγωγικών δυνάμεων του, αλλά και της κοινωνίας συνολικά.
Το παρόν «ελληνικό οικονομικό μοντέλο» κυρίως στον άξονα του δημοσίου, έχει αποτύχει στο σύνολό του, εφ’όσον δανείζεται συνεχώς, πολύ περισσότερα απ’όσα μπορεί να παράξει ή να διαχειριστεί ως φορέας συγκέντρωσης και διανομής πλούτου.
Το στοίχημα λοιπόν, επί της ουσίας, ξεπερνά την παρούσα δύσκολη συγκυρία των διαπραγματεύσεων με τις αγορές και το κόστος των ομολόγων και επεκτείνεται στο μέγεθος, το βάθος και το πλάτος της παρέμβασης που θα επιχειρήσει το παρόν κυβερνητικό σχήμα, σε αναδιαμόρφωση δομών και αναδημιουργία υποδομών, οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους και του τρόπου διακυβέρνησης. Παρέμβαση η οποία επιβάλεται να εμπνεύσει και να οδηγήσει, σε ένα νέο και επαρκές, απέναντι στην πραγματικότητα των σύγχρονων αγορών, αναπτυξιακό μοντέλο. Συνδιασμένο με τις απαραίτητες παρεμβάσεις αναβάθμισης των κοινωνικών υπηρεσιών, των πολιτειακών θεσμών και συνολικά του βιοτικού επιπέδου ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας.
Τότε και μόνο τότε, το «έργο» θα έχει ουσία και οι πράξεις περιεχόμενο. Και το αποτέλεσμα δεν θα ανατρέπεται από κανέναν οίκο αξιολόγησης, ούτε από σκόπιμα ή μη, δημοσιεύματα του ξένου τύπου.

Η κρίση …στον καθρέφτη

Το σημερινό μου (πρώτο) άρθρο στην νέα ενημερωτική προσπάθεια του διαδικτύου «SmartPost», με τίτλο «Η κρίση …στον καθρέφτη»

Στην πορεία για την αντιμετώπιση της «κρίσης», ας πούμε ότι μειώνονται τα εισοδήματα. Χαμηλώνουν οι μισθοί, μικραίνουν οι συντάξεις, φτωχαίνουν από ρευστότητα περαιτέρω, τα μικρά και μεσαία κοινωνικά στρώματα. Μια αγορά λοιπόν «στεγνή», μια κοινωνία «κουρελιασμένη» και στέκεσαι σαν κράτος μπροστά από τους δανειστές σου και τους λες: «Πήρα τα «σκληρά μέτρα» που μου ζητήσατε, σκότωσα την αγορά και δεν κινείται «σάλιο», δανείστε με τώρα να πάμε παρακάτω…»

Δεν θέλει κάποιες ιδιαίτερες οικονομικές και κοινωνιολογικές γνώσεις για να καταλάβει κανείς, πως δεν γίνεται οικονομική πολιτική με λογικές πιέσεων των χρηματαγορών ή απαιτήσεων των διεθνών οίκων αξιολόγησης ή με τη γενική αλήθεια των «σκληρών μέτρων», την οποία προσπαθούν να επιβάλλουν τα διεθνή και εγχώρια ΜΜΕ…

Και αυτός ακριβώς είναι ο ρόλος της πολιτικής. Να σταθεί με οραματική ψυχραιμία και συγκυριακό ρεαλισμό, απέναντι στην κρίση, συνυπολογίζοντας το σύνολο της αποτελεσματικότητας αλλά και των συνεπειών των όποιων αποφάσεων. Να προσπαθήσει να εξυγιάνει και να θωρακίσει, τόσο κατ΄ εικόνα όσο και κατ’ ουσία την ελληνική οικονομία, χωρίς να επιβάλλει άκαιρες συνέπειες στην πλατιά κοινωνική βάση, οι οποίες θα επιτείνουν ακόμη περισσότερο, παρά θα περιορίσουν το πρόβλημα.

Γιατί δεν μπορεί να είναι λύση οι μειώσεις των μισθών και η συρρίκνωση των εισοδημάτων, σε μια αγορά που διψά για ρευστότητα. Χωρίς πρώτα να έχουν γίνει προσπάθειες για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (το βασικότερο μειονέκτημα της ελληνικής οικονομίας) με κινήσεις όπως το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, βελτίωση των συνθηκών επιχειρηματικότητας και δημιουργία κανόνων ανταγωνισμού και παραγωγικότητας στο «ακριβό» και «σπάταλο» ελληνικό δημόσιο.

Δεν μπορούν να ζητούνται τα «σκληρά μέτρα», όταν δεν έχουν εξασφαλιστεί ακόμα, τρεις μήνες μετά τις εκλογές, οι μόνοι σίγουροι και δεδομένοι –σχεδόν άκοποι- πόροι του ΕΣΠΑ, οι οποίοι θα ενισχύσουν και θα τονώσουν σε βάθος τόσο τους δείκτες ρευστότητας όσο και ανάπτυξης, γιατί καθυστερεί η τοποθέτηση Γενικού Γραμματέα διαχείρισής τους, στο αρμόδιο υπουργείο. Μεγάλη τομή το opengov και οι ανοικτές διαδικασίες, αλλά σε περίοδο κρίσης, τα αποτελέσματα έρχονται από τις αποφασιστικές πολιτικές, ενώ οι δημιουργικές καινοτομίες, εφαρμόζονται καλύτερα, μάλλον σε περιόδους «νηνεμίας».

Η μέχρι τώρα σθεναρή αντίσταση της κυβέρνησης στις σειρήνες της διεθνούς κερδοσκοπίας και των πιέσεων καθώς και η πρόσφατη παρουσίαση και στήριξη, του προγράμματος σταθερότητας και ανάπτυξης από τον υπουργό Οικονομικών, το οποίο δείχνει να χαίρει της αποδοχής ή έστω ανοχής –ως ένα βαθμό- τόσο από πλευράς κοινωνικών όσο και αναπτυξιακών φορέων, δείχνει το δρόμο της ανόρθωσης με ορθολογικά κριτήρια και αποφυγή κοινωνικών αιφνιδιασμών και ανισοκατανομής των βαρών. Αρκεί να προχωρήσει η εφαρμογή του, αταλάντευτα, συνοδευμένη από τις απαραίτητες και ζωογόνες για την οικονομία μεταρρυθμίσεις και όχι από επιβαλλόμενες –αμφιβόλου προθέσεως και αποτελεσματικότητας- λύσεις. Όσοι δε, επιδιώκουν τις δεύτερες -μετά μανίας-, μιλώντας για την «κρίση», ας ρίξουν πρώτα μια ματιά στον καθρέφτη τους…

X. Φλάσμπεκ: «Φταίμε κι εμείς για το χρέος σας»

Τις τελευταίες ημέρες και όσο εξελίσσεται το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας, αναπτύσσεται παράλληλα ένας προβληματισμός, γύρω από το νόμισμα και το κατά πόσο η παρουσία μας ή μη στην ΟΝΕ, επιτείνει ή αμβλύνει την εσωτερική μας κρίση. Είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με γνώστες δημοσιονομικών ζητημάτων, αυτές τις μέρες, με ανθρώπους που βλέπουν τα πράγματα τόσο από την οικονομό-τεχνική, όσο και από την οικονομό-πολιτική άποψη. Υπήρχε μια τάση σύγκλισης λοιπόν των απόψεων, στο ότι η Ελλάδα, ήταν πολύ πιθανό να ξεπερνούσε πιο εύκολα την παρούσα κρίση, έχοντας στην αγορά της ένα εγχώριο νόμισμα και όχι το συγκεκριμένο, ισχυρότατο στο οποίο συμμετέχει. Εφ’ όσον όμως τα πράγματα έχουν έτσι και η χώρα παραμένει στη ζώνη του ευρώ, η λύση πρέπει να δοθεί «εκ των ευρωπαϊκών έσω». Μου κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση λοιπόν, ότι η άποψη που αποκόμισα από αυτές τις συζητήσεις, δημοσιεύθηκε στα «Νέα» του Σαββάτου, από τον κορυφαίο Γερμανό οικονομολόγο του ΟΗΕ, Χάινερ Φλάσμπεκ.

Δεν θεωρεί το πρόβλημα της Ελλάδας αποκλειστικά ελληνικό, πιστεύει ότι αν η χώρα είχε νομισματική αυτονομία θα το είχε αντιμετωπίσει πιο εύκολα, μιλά για ευθύνες της Γερμανίας για την συγκεκριμένη κατάληξη και προτείνει την έκδοση ευρώ-ομολόγου, σε επίπεδα επιτοκίων ανάλογα των Γερμανικών, ώστε να βοηθηθεί η ελληνική οικονομία και να εξέλθει από την κρίση.

Διαβάστε αναλυτικά την παρουσίαση της άποψης του κ. Φλάσμπεκ

Τροποποιώντας την αξιοπιστία

Ο θεσμικός αιφνιδιασμός για το φόρο μεταβιβάσεων, ρίχνει τη σκιά του στην προγραμματική συνέπεια.

Τελικά δεν κατάφερε μόνο να αιφνιδιάσει, όσους ετοιμάζονταν να προχωρήσουν σε μεταβίβαση ακινήτων η κυβέρνηση, κυρίως κατόρθωσε, με τον τρόπο που κατατέθηκε η τροπολογία την Παρασκευή το βράδυ στη Βουλή, να επισκιάσει την πραγματοποίηση μιας βασικής προεκλογικής της δέσμευσης.

Είχε ανακοινωθεί προεκλογικά αλλά και μέσα στον Δεκέμβρη, με σαφέστατο τρόπο, τόσο η αύξηση του φορολογικού συντελεστή όσο και η αντίστοιχη του αφορολόγητου στις μεταβιβάσεις, μέτρα τα οποία επιφέρουν την ανάλογη κοινωνική ισορροπία αλλά και σχετική δικαιοσύνη, ανάλογα με την αξία του ακινήτου και το μέγεθος των περιουσιών. Ήταν άλλωστε σφοδρότατη η κριτική που είχε ασκηθεί στην προηγούμενη κυβέρνηση, για το περίφημο φόρο του 1% είτε μεταβιβαζόταν ανάκτορο στο Ψυχικό, είτε …διαμέρισμα στα Πατήσια.

Αν συνυπολογίσουμε την δύσκολη οικονομική συγκυρία, η οποία απαιτεί γρήγορες και στοχευμένες ενέργειες αύξησης των εσόδων, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για ένα αναγκαίο εισπρακτικό μέτρο, το οποίο εμπεριέχει στοιχεία δικαιότερης κατανομής των βαρών.

Ο τρόπος όμως με τον οποίο το επέβαλε ξαφνικά το υπουργείο Οικονομικών, αν μη τι άλλο, έδωσε έντονο στίγμα μη ετοιμότητας και έλλειψης σχεδιασμού -όσο κι αν δικαιολογούνται από τις οικονομικές απαιτήσεις της εποχής- διαρρηγνύοντας μερίδιο της σχέσης εμπιστοσύνης που προσπαθεί να κτίσει η κυβέρνηση με τους πολίτες. Με αυτό τον τρόπο χιλιάδες αιτήσεις μεταβίβασης μένουν «στο αέρα», περιμένοντας τις όποιες αποφάσεις στο …μέλλον. Δεν ήταν λίγες οι φορές άλλωστε, που ο πρωθυπουργός και συνολικά το ΠΑΣΟΚ σαν αντιπολίτευση, είχαν ορθά αντιδράσει με έντονο τρόπο σε τροπολογίες και ασταθή οικονομικά μέτρα της τελευταίας στιγμής, που επιχειρούσε να πάρει η απελθούσα κυβέρνηση.

Αντίστοιχο πλήγμα επιφέρει η συγκεκριμένη ενέργεια και στην ούτως η άλλως διαβλημένη σχέση της αγοράς και των εν δυνάμει επενδυτών, με το φορολογικό καθεστώς και τις συνολικές οικονομικές προθέσεις της κυβέρνησης.

Και είναι πραγματικά κρίμα, να συμβαίνει κάτι τέτοιο, σε μια περίοδο που το σύνολο του πολιτικού βάρους έχει πέσει ακριβώς στην προσπάθεια αποκατάστασης αυτών των σχέσεων εμπιστοσύνης, έχουν θεσπιστεί όροι συνεννόησης και διαβούλευσης και με το σύνολο σχεδόν, φορέων και πολιτών, να κρατούν συγκαταβατική στάση αναμονής στα όποια μέτρα αποφασίζονται. Αρκεί να ανακοινώνονται υπό το φως της ημέρας…

Έγκλημα στο λιμάνι

«κάθε …θαύμα (και επανάσταση) κρατάει τρεις μήνες…»

Μάθαμε τελικά το κόστος της «επαναστατικότητας» και της «αγωνιστικότητας» των «αρχόντων» του λιμένος του Πειραιά: 69 εκ. ευρώ. Αυτό είναι το ποσό, το οποίο θα επιβαρύνει το ελληνικό δημόσιο (ΟΛΠ και ασφαλιστικά ταμεία) προκειμένου να καμφθούν όλες οι «αγνές» και αγωνιστικές αντιδράσεις των εκεί εργαζομένων και να κινηθεί ομαλά η ενεργοποίηση της «θεόσταλτης» συμφωνίας με την Cosco…

Στη γραμμή που κινήθηκαν και οι άλλες «μεταρρυθμίσεις» της χειρότερης διακυβέρνησης της μεταπολίτευσης (ΟΤΕ, Εθνική, Ολυμπιακή κλπ) το έγκλημα ολοκληρώνεται τώρα και στο λιμάνι.

Πλήρωσε τώρα Έλληνα εργαζόμενε, επιχειρηματία, επιστήμονα, φορολογούμενε, τις αναπτυξιακές εμπνεύσεις των αρχόντων σου και δόξασε για μια ακόμα φορά με τον οβολό σου τις βολεμένες συντεχνίες και μειοψηφίες, που είχαν βέβαια το θάρρος και την τόλμη να αντισταθούν και να διεκδικήσουν…για την πάρτη τους.

Και μην ξεχάσεις, στο επόμενο συλλαλητήριο να είσαι παρών… δυνατά και αγωνιστικά…

Μέτρα ισότητας και όχι λιτότητας

Το πρόβλημα και η κρίση της οικονομίας σε μία διαπίστωση του καθηγητή Σάββα Ρομπόλη: 1982, διανομή ΑΕΠ στη χώρα, 58% στον κόσμο της εργασίας και 42% στο κεφάλαιο. 2008, (με το ΑΕΠ να αυξάνεται συνεχώς όλα αυτά τα χρόνια) ακριβώς το αντίθετο, 42% στον κόσμο της εργασίας, 58% στο κεφάλαιο.

Άρα, όλα αυτά τα χρόνια παράξαμε και συνεχίζουμε να παράγουμε όλο και περισσότερο πλούτο. Δανειζόμασταν επίσης όλο και περισσότερα χρήματα, άρα εισέρρεε ακόμη περισσότερο κεφάλαιο στην αγορά.

Είναι λογικό η συμμετοχή της εργασία στη διανομή του πλούτου να μειωθεί, όσο η αγορά άνοιγε και οι επιχειρηματικές δράσεις, υποκαθιστούσαν τις εργασιακές σχέσεις του παρελθόντος και το κράτος – παραγωγό που μειωνόταν συνεχώς μέσα από τις αποκρατικοποιήσεις.

Τα σημερινά όμως ποσοστά, συμμετοχής της εργασίας στην διανομή του πλούτου, δεν επιτρέπουν άλλες ερμηνείες, από αυτήν που ευτυχώς – μετά την ομιλία του πρωθυπουργού στο Ζάππειο- και η κυβέρνηση είναι έτοιμη να ακολουθήσει: Όχι άλλα βάρη σε μισθωτούς, μεσαία και μικρά εισοδήματα. Όσο κι αν παράξαμε, όσο κι αν δανειστήκαμε, συνεχώς ευνοημένο έβγαινε το κεφάλαιο. Όσο κι αν μειωθούν οι μισθοί και περιοριστούν τα εισοδήματα, πάλι το ίδιο θα συμβεί.

Άρα για να μιλάμε για πραγματική, ουσιαστική και δίκαιη έξοδο από την κρίση, πρέπει να επικεντρωθούμε σε μέτρα που θα απευθυνθούν κατευθείαν σε αυτούς που διαθέτουν τα κεφάλαια και τα προνόμια και μπορούν να συνεισφέρουν.

Κλείνοντας τ’ αυτιά σε εγχώριες και διεθνείς σειρήνες, που προτείνουν ήδη δοκιμασμένες και αποτυχημένες λύσεις, οι οποίες θα επιμηκύνουν κι άλλο το πρόβλημα της ανισοκατανομής και της συσσώρευσης κεφαλαίων στα χέρια λίγων, ας υποστηρίξουμε όλοι, λύσεις πρακτικές και ισότιμες που θα επιδράσουν ουσιαστικά και σε βάθος χρόνου, στην συνολική κοινωνική ευημερία και ισόρροπή ανάπτυξη.

Διαφορετικά, ας καθίσουμε αναπαυτικά να παρακολουθούμε την κατάρρευση της οικονομίας και τον υπερπλουτισμό των λίγων…

Οικονομία, μια προδιαγεγραμμένη ιστορία

7717_1135310908076_1386439345_331112_698331_n

Δεν υπήρχε καμία περίπτωση να αντιμετωπίσει κάτι διαφορετικό η σημερινή κυβέρνηση, ως προς την κατάσταση της εθνικής οικονομίας, από αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Είχαμε αναφερθεί αρκετές φορές -στο διαγραμμένο blog-, στις ακατανόητες ενέργειες του πρώην υπουργού οικονομίας Γ. Αλογοσκούφη και στην, με μαθηματική ακρίβεια, πορεία της οικονομίας προς την κατάρρευση.

Το κακό ξεκίνησε με εκείνη την αλήστου μνήμης ενέργεια θεωρητικής και ουσιαστικής μειοδοσίας, της περίφημης απογραφής, η οποία μπορεί να καταγράφηκε από το CNN ως μία από τις 100 μεγαλύτερες γκάφες εκείνης της χρόνιας, είναι σίγουρο όμως πως σε αντίστοιχη κριτική του ιστορικού του μέλλοντος θα λάβει ακόμη πιο διακεκριμένη θέση.

Ακολούθησαν οι συνεχείς φορο-ελαφρύνσεις στα υψηλά εισοδήματα και τις μεγάλες εταιρίες, η χαλάρωση των φοροεισπρακτικών μηχανισμών με αποτέλεσμα το κράτος να μην μπορεί να εισπράξει ούτε τα καθιερωμένα έσοδα και παράλληλα διόγκωση του κράτους με την ίδρυση νέων επιτροπών και οργανισμών και βέβαια η συνεχής αύξηση των εξόδων του δημοσίου από μια σπάταλη διακυβέρνηση. Η οποία βέβαια ευθύνεται και για την πιο βάναυση αναδιανομή πλούτου που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια, υπέρ των υψηλότερων εισοδημάτων και κοινωνικών στρωμάτων.

Ήταν δεδομένο πως θα οδηγούμασταν σε αυτή την κατάσταση, παρά την όποια προσπάθεια «μαγειρέματος» των αριθμών και παραπλάνησης των κοινοτικών οργάνων. Εδώ βέβαια χωρά μεγάλη συζήτηση ο ρόλος και ο τρόπος διαχείρισης των αριθμών από τα αρμόδια όργανα της Ένωσης και κατά πόσο είναι δυνατόν να δηλώνουν κάθε φορά πως ξεγελάστηκαν, όταν είχαν ασκήσει υποτίθεται και τα ίδια «επιτήρηση» στην οικονομική πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης.

Το ζήτημα είναι η από εδώ και πέρα πορεία, που θα οδηγήσει στην βελτίωση των αριθμών και λειτουργία της οικονομίας αλλά και στην δυνατότητα άσκησης μιας εποικοδομητικής αναπτυξιακής πολιτικής που θα προκαλέσει την αναγκαία κοινωνική ευημερία μέσα από την παραγωγή και ορθή διανομή νέου πλούτου αλλά και την αναδιανομή του υπάρχοντος.

Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση και προσήλωση στον μέχρι τώρα σχεδιασμό της νέας κυβέρνησης (τουλάχιστον έτσι όπως παρουσιάστηκε στις προγραμματικές δεσμεύσεις) με έμφαση στην αύξηση της ρευστότητας της οικονομίας, της προστασίας των μικρών και μεσαίων εισοδημάτων και της πίστης σε μια επιθετική πολιτική δημοσίων επενδύσεων, οι οποίες θα κινήσουν την οικονομία και -αντίθετα με τα λεγόμενα των διάφορων Κασσάνδρων- θα αποδώσουν σε εύλογο χρόνο στους στόχους μείωσης του ελλείμματος και αύξησης του ρυθμού ανάπτυξης.

Έτσι κόβονταν τα φτερά…

olympic_airΕίναι σίγουρα απαράδεκτο το γεγονός, ότι στις σοβαρές καταγγελίες του Ανδρέα Βγενόπουλου, σχετικά με την ευνοϊκή μεταχείριση της AEGEAN από το Υπουργείο Εξωτερικών, σε βάρος του ανταγωνισμού της (βλέπε Ολυμπιακή) το αρμόδιο ΥΠΕΞ αρκέστηκε σε μια τυπική απάντηση της μιας σειράς, χωρίς να εισέλθει καθόλου στην ουσία των καταγγελιών. Ακόμη πιό απαράδεκτη όμως είναι η ίδια η αποκάλυψη της υπόθεσης από τον γνωστό επιχειρηματία, όταν ανακαλύπτουμε ξαφνικά, πως στις πλάτες της κατά τα άλλα …χρεοκοπημένης Ολυμπιακής, παίζονταν τόσο περίεργα παιχνίδια και μάλιστα με κυρίαρχο ρόλο, του ίδιου του κράτους – ιδιοκτήτη της. Είναι απόλυτα φυσικό λοιπόν, να γεννώνται ερωτήματα σχετικά με τη στάση των μέσων ενημέρωσης, των πολιτειακών θεσμών (κομμάτων της αντιπολίτευσης κλπ) αλλά και των αρμόδιων επιτροπών του ελληνικού δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες τόσο μεγάλη ευαισθησία έδειξαν για τις κρατικές ενισχύσεις της Ολυμπιακής, οδηγώντας τελικά την εταιρία στην πτώχευση και τα ιδιωτικά χέρια, ενώ σε αυτές τις ακραίες μεθόδους εύνοιας του ιδιωτικού μονοπωλίου, ποιούσαν χορωδιακά την νήσσαν…